روغن گیربکس دنده اتوماتیک

روغن گیربکس دنده اتوماتیک یک قسمت مهم برای گیربکس خودرو بوده که باعث شده قطعات نرم تر کار کنند. در این نوع گیربکس اتوماتیک، دنده ها خود به خود تغییر می یابند و همه این روند وابسته به همان روغن و کیفیتش است.

این روغن علاوه بر اینکه قطعات را روان نگه می دارد، باعث منتقل شدن قدرت هم شده، بنابراین، آشنایی با خصوصیات روغن گیربکس اتوماتیک اهمیت زیادی داشته تا از آسیب رسیدن به سیستم جلوگیری گردد.

روغن گیربکس اتوماتیک	عنوان عملکرد	توضیح
کارکرد اصلی	انتقال نیرو	انتقال گشتاور موتور به گیربکس از طریق مبدل گشتاور
کارکرد اصلی	مدیریت دما	جذب و انتقال حرارت برای جلوگیری از داغ شدن قطعات
کارکرد اصلی	روانکاری قطعات داخلی	کاهش اصطحکاک بین چرخ دنده ها، یاتاقان ها و سطوح درگیر
کارکرد اصلی	تنظیم عملکرد کلاچ ها	کنترل میزان اصطحکاک صفحات کلاچ در شرایط دمایی مختلف
کارکرد اصلی	محافظت از آب بندها	جلوگیری از خشک شدن یا تورم بیش از حد کاسه نمدها
کارکرد اصلی	محافظت فلزی	جلوگیری از زنگ زدگی و خوردگی قطعات فلزی متنوع داخل گیربکس
ویژگی فنی	گرانروی پایین	ساختار رقیق برای گردش سریع و انتقال بهتر فشار هیدرولیکی
ویژگی فنی	پایداری حرارتی	مقاومت مناسب در برابر افزایش دما و کاهش احتمال تجزیه روغن
ویژگی فنی	آب گریزی	قابلیت جدا شدن از آب و جلوگیری از تشکیل امولوسیون صفر
ویژگی فنی	خاصیت ضد کف	جلوگیری از ایجاد حباب که می تواند انتقال نیرو را مختل کند
ویژگی فنی	مقاومت در برابر اکسیداسیون	کاهش تشکیل لجن، رسوب و افزایش طول عمر روغن
ویژگی فنی	مقاومت سایشی	محافظت از قطعات در برابر فرسایش ناشی از تماس فلزی

تفاوت روغن دنده و روغن گیربکس چیست؟

در ساده‌ ترین تعریف، روغن دنده (واسکازین) برای خودروهایی با گیربکس دستی استفاده می شود، در حالی که روغن گیربکس اتوماتیک (ATF) مخصوص خودروهایی با جعبه دنده اتوماتیک است. با این حال، موضوع همیشه به این سادگی نیست و در برخی خودروها استثناهایی وجود دارد که ممکن است انتخاب روغن مناسب را کمی پیچیده تر کند.

برای درک بهتر تفاوت این دو نوع روانکار، ابتدا باید به تفاوت عملکرد گیربکس دستی و گیربکس اتوماتیک توجه کنیم. هر دو سیستم وظیفه انتقال قدرت موتور به چرخ ها و امکان تغییر دنده برای کنترل سرعت، قدرت و جهت حرکت خودرو را بر عهده دارند.

با این حال، نحوه انتقال نیرو در این دو نوع گیربکس متفاوت است. در گیربکس های دستی، انتقال قدرت بیشتر به صورت مکانیکی و توسط چرخ‌دنده‌ ها انجام می شود؛ به همین دلیل از روغن دنده با غلظت بالاتر استفاده می شود. اما در گیربکس های اتوماتیک، علاوه بر روانکاری، روغن نقش مهمی در انتقال نیرو، خنک کاری و عملکرد هیدرولیکی سیستم دارد. به همین دلیل ترکیب و ویژگی‌ های روغن گیربکس اتوماتیک با روغن دنده معمولی تفاوت قابل توجهی دارد.

ویژگی های روغن گیربکس اتوماتیک

ویژگی های روغن گیربکس اتوماتیک به شرح زیر می باشد؛

• گرانوی پایین

روغن گیربکس دنده اتوماتیک نسبت به روغن مخصوص دنده دستی غلظت کمتری دارد و رقیق تر است. یعنی گرانروی این نوع روغن پایین تر در نظر گرفته می شود. همین ویژگی باعث انتقال بهتر نیرو به کلاچ شده و نقش مهمی در کارکرد صحیح گیربکس اتوماتیک دارد.

• مقاومت در برابر گرما

روغن گیربکس دنده اتوماتیک علاوه بر اینکه روان کننده است، وظیفه خنک کردن قطعات داخلی گیربکس را نیز بر عهده دارد. عملکرد این روغن مانند مایع خنک کننده رادیاتور خودرو عمل کرده و با انتقال حرارت، از گرم شدن بیش از حد دنده ها جلوگیری به عمل می آورد.

نقطه جوش این نوع روغن نسبت به روغن گیربکس دستی پایین تر بوده، اما با اضافه کردن مواد دیگر، مقاومت آن در برابر دماهای بالا افزایش می یابد.

• آب گریزی

روغن گیربکس دنده اتوماتیک باید ویژگی آب گریزی داشته باشد تا در صورت ورود آب یا رطوبت به داخل مخزن، بتواند از آن جدا شود و از ایجاد مواد مخرب برای سیستم جلوگیری نماید. این خاصیت باعث گشته روغن به خوبی از تماس با آب دوری کند و سلامت گیربکس حفظ گردد.

• خاصیت ضد کف بودن

روغن گیربکس دنده اتوماتیک باید خاصیت ضدکف هم داشته تا از ایجاد حباب در داخل روغن جلوگیری نماید. چون حضور حباب ها می تواند انتقال نیرو در گیربکس با مشکل مواجه کند و کارایی روغن از این طریق کم شود. این ویژگی کمک خواهد کرد کار گیربکس به شکل بهتری حفظ گردد.

• مقاومت در برابر خوردگی و ساییدگی

همچنین روغن گیربکس دنده اتوماتیک می بایست مقاومت خوبی در برابر سایش قطعات مختلف داشته باشد زیرا اجزای گیربکس از فلزاتی مثل فولاد، چدن، آلومینیوم، مس و برنز تشکیل شده اند.

این روغن باید بتواند از ساییدگی و زنگ زدگی فلزات جلوگیری نماید و خاصیت ضدزنگ خود را حفظ کند. همچنین نگذارد لجن در قطعات رسوب گیرد. این عامل از دیگر ویژگی های مهم این روغن به حساب می آید تا گیربکس سالم باقی بماند.

زمان تعویض روغن گیربکس اتوماتیک

روغن گیربکس دنده اتوماتیک معمولاً پس از گذشت حدود ۶۰ هزار کیلومتر یا طی کردن سه سال، نیاز به تعویض پیدا می کند، اما بهتر است همیشه به صورت دوره ای وضعیت و کیفیت روغن را بررسی نمایید.

اگر تعویض روغن به موقع انجام نگیرد، احتمال دارد کلاچ ها به خوبی روی هم قرار نگیرند و اصطکاک باعث آسیب دیدن آنها شود. هرچند بیشتر تعویض ها در کیلومترهای بالا اتفاق می افتد، اما اگر با مشکلاتی مثل شنیدن صدای غیر عادی هنگام تغییر دادن دنده، سخت بودن تعویض دنده، جا نرفتن دنده یا تاخیر در حرکت پس از تعویض دنده مواجه شدید، نشانه ای از وجود مشکل در سیستم گیربکس است.

در این شرایط، مراجعه سریع به تعمیرگاه یا نمایندگی توصیه می گردد تا از آسیب های بیشتر جلوگیری به عمل آید. رعایت این نکات کمک می کند عمر گیربکس بیشتر شود.

کنترل دوره ای روغن گیربکس اتوماتیک

روغن گیربکس دنده اتوماتیک باید همیشه در سطحی که تعیین شده باقی بماند تا کار گیربکس به خوبی انجام پذیرد.

از آنجا که این روغن تبخیر نخواهد شد، اگر سطح آن پایین تر از حد معمول مشاهده گردد، احتمالاً نشتی در جایی از سیستم وجود دارد که باید حتماً به آن توجه کنید و تعمیرات لازم انجام گیرد.

در مقابل، پر بودن بیش از اندازه روغن هم می تواند مشکلاتی به همراه داشته باشد. چرا که افزایش سطح روغن باعث تشکیل حباب در داخل می شود و این حباب ها به تدریج باعث اکسید شدن روغن می گردند.

در گذشته، بیشتر خودروها گیج مخصوص برای اندازه گیری سطح روغن گیربکس داشتند تا راننده به راحتی بتواند میزان روغن را چک کند. اما خودروهای جدیدتر چنین گیجی ندارند و به جای آن، سیستم های پیشرفته تری به کار رفته که کیفیت روغن را بررسی کنند و در زمان نیاز به تعویض، هشدار می دهند.

این سیستم ها کمک می کنند تا راننده متوجه کم بودن یا زیاد بودن روغن گیربکس شود.

به همین دلیل همیشه بهتر است در زمان های مشخص مقدار روغن را چک کرده و در صورت مشاهده هرگونه کاهش یا افزایش غیر طبیعی، به تعمیر گاه مراجعه نمایید.

علاعم خراب شدن روغن گیربکس اتوماتیک

روغن گیربکس دنده اتوماتیک وقتی که سالم است، رنگی شفاف و قرمز دارد که نشان دهنده کیفیت خوب آن می باشد. با گذشت زمان، رنگ روغن به تدریج تیره و به قهوه ای می گردد که نشان دهنده کاهش کیفیت بوده و نیاز به توجه برای تعویض دارد.

وقتی روغن به رنگ شیری دیده شود، به معنای ترکیب آن با آب بوده، این حالت باعث شده دنده به خوبی جای نرود و لغزش ایجاد گردد.

می توان گفت، کدر شدن روغن نشان دهنده وجود مواد دیگر می باشد که می تواند راه های عبور روغن را ببندد و فشار سیستم را کاهش دهد و نشان دهنده خرابی در روغن است.

جمع بندی

روغن گیربکس دنده اتوماتیک نقش خیلی مهمی در سالم ماندن و درست کار کردن گیربکس خودرو داشته و باید همیشه کیفیتش خوب بماند. این روغن باید غلظت مناسبی داشته باشد که نیرو به خوبی به کلاچ منتقل گردد و هم بتواند به خوبی قطعات را خنک نماید تا ان ها داغ نشوند.

ویژگی های مهم دیگر مثل مقاومت در برابر خوردگی و زنگ زدگی، جلوگیری از ایجاد لجن و رسوب هم خیلی مهم می باشد.

سطح روغن باید همیشه در حد استاندارد باقی بماند زیرا پایین بودن آن معمولاً یعنی روغن نشت دارد. برای خرید بهترین روغن به سایت سایوت مراجعه نمایید.

سوالات متداول

1. از کجا بفهمیم روغن گیربکس اتوماتیک نیاز به تعویض دارد؟

تیره شدن رنگ روغن، بوی سوختگی، تعویض دنده سخت یا ایجاد لغزش در دنده ها از مهم‌ ترین نشانه های زمان تعویض روغن گیربکس هستند.

2. چرا روغن گیربکس اتوماتیک شیری رنگ می شود؟

شیری شدن روغن معمولاً به دلیل ورود آب یا رطوبت به سیستم گیربکس رخ می دهد که می تواند باعث اختلال در عملکرد دنده ها شود.

3. سطح کم روغن گیربکس چه مشکلی ایجاد می‌ کند؟

کاهش سطح روغن می تواند باعث افزایش دما، کاهش روانکاری قطعات و در نهایت آسیب دیدن گیربکس شود.